Kącik psychologiczny

Jesteś tu: Strona główna » Kącik psychologiczny

Cyfrowobezpieczni- artykuł dla rodziców

Projekt „Cyfrowobezpieczni.pl – Bezpieczna Szkoła Cyfrowa", nazywany dalej Cyfrowobezpieczni.pl jest współfinansowany ze środków budżetu państwa otrzymanych od Ministra Edukacji Narodowej w ramach rządowego programu ,,Bezpieczna +" mającego na celu wspomaganie organów prowadzących szkoły w zapewnianiu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach w latach 2015-2018.

 

Cyberprzemoc (ang. cyberbullying) to wszelkie intencjonalne działania przy użyciu internetu, komputera i urządzeń mobilnych (telefony komórkowe, tablety itp.), które dążą do wyrządzenia krzywdy lub wywołania dyskomfortu u ofiary. O ile agresja elektroniczna dotyczyć może osób w każdym wieku, tak termin „cyberprzemoc” zarezerwowany jest dla agresji rówieśniczej, której zarówno sprawcami, jak i ofiarami, są dzieci i młodzież. Według rożnych źródeł kontakt z cyberprzemocą miało od 5 proc. polskich dzieci (badania EU Kids Online 2010, taka sama średnia europejska), do 13 proc. (badania Cyberprzemoc 2010). W tych drugich badaniach do bycia przynajmniej jednorazowo sprawcą przyznało się ponad 25 proc. uczestników.

 

Pojęcie nadużywania sieci może dotyczyć rożnych obszarów: gier internetowych,  portali społecznościowych i komunikatorów, pornografii i cyberseksu, hazardu online. Zazwyczaj u podłoża nadużywania internetu leżą złożone czynniki. Tak jak w przypadku innych uzależnień, ucieczka w Internet może być rodzajem niekonstruktywnej strategii radzenia sobie ze stresem, chęcią oderwania się od niepowodzeń, odrzucenia przez grupę rówieśniczą, konfliktów w rodzinie. To jednocześnie błędne koło – nadmierne zaangażowanie się w aktywność w internecie rodzi kolejne problemy, nie rozwiązując poprzednich.

 

Pojęcie niebezpieczne (szkodliwe) treści jest określeniem szerszym niż treści nielegalne. Polskie prawo za nielegalne uznaje materiały zawierające pornografię dziecięcą, pornografię związaną z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, propagowanie faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju, szerzenie nienawiści wobec jednostki lub grupy społecznej ze względu na jej pochodzenie, kulturę, wyznanie lub ze względu na jej bezwyznaniowość.

 

JAK MĄDRZE KORZYSTAĆ Z SIECI?

 

Szukanie informacji

Oznacza to wyszukiwanie odpowiedzi na interesujące dzieci pytania, poszerzanie wiedzy na tematy pojawiające się w szkole i poza szkołą. W sieci można znaleźć wszystko. Jeżeli więc dziecko zada pytanie w rodzaju „Jaki odgłos wydaje panda“, albo „czym żywią się wieloryby“ lub też „ile jest kilometrów od Ziemi do księżyca“, w Internecie znajdą na nie odpowiedź. Co więcej, rodzice mogą szukać takich informacji wspólnie z dziećmi – w przypadku najmłodszych jest to bardzo wskazane, bo przy okazji rodzice mogą uczyć dzieci właściwej obsługi wyszukiwarki.

 

Pomoc w odrabianiu lekcji

Chodzi oczywiście o wyszukiwanie informacji, potrzebnych do odrobienia zadania, a nie o ściąganie gotowych zadań. Ponieważ to ostatnie jest plagą wśród uczniów, zwłaszcza na wyższych etapach edukacyjnych, warto z rodzicami doprecyzować, czym różni się szukanie informacji od plagiatowania i kopiowania prac z sieci.

 

Pogłębianie zainteresowań

Bardzo wielu uczniów ma zainteresowania, na temat których nie są w stanie się dowiedzieć wystarczająco dużo w szkole, ponieważ nie są one objęte podstawą programową. Internet dla nich jest naturalnym źródłem wiedzy, a także okazją do poznania innych pasjonatów.

 

Oglądanie wartościowych filmów

Dla dzieci lubiących multimedia Internet jest świetnym źródłem krótszych i dłuższych filmów. Na kanałach takich jak Youtube czy Vimeo znajdą bardzo wiele ciekawych rzeczy – ale także i mnóstwo kompletnie bezwartościowych lub szkodliwych treści. Ponownie, warto więc tutaj rozróżnić oglądanie filmów, które pomagają im w rozwoju od marnowania czasu.

 

Granie w gry

Gry komputerowe, tak samo jak filmy nie są jednoznacznie dobre ani jednoznacznie złe. Wiele gier epatuje przemocą lub przedstawia wypaczony obraz świata. Jednocześnie są także gry, które naprawdę mogą rozwijać dzieci –np. gry strategiczne, uczące planowania, gry zręcznościowe, rozwijające refleks itd. Nie należy więc wrzucać wszystkich do jednego worka, ale zawsze zastanowić się, jakie korzyści i jakie straty mogą płynąć z zabawy dziecka. Można też poszukać odpowiednich informacji na ten temat w Internecie – jest wiele stron, które zajmuje się recenzjami gier na potrzeby rodziców. Kluczowe przy grach jest to, aby nie zajmowały dzieciom zbyt wiele czasu. A jeżeli dziecko lubi jakiś rodzaj gier, np. strategicznych, rodzice zawsze mogą mu zaproponować zagranie w grę planszową tego samego rozwoju lub zagrać w nią całą rodziną.

 

Kontakt z przyjaciółmi

Dla większości uczniów, Internet służy przede wszystkim do utrzymywania kontaktu z przyjaciółmi. Portale społecznościowe, takie jak Facebook, to podstawowe narzędzie, które zarówno w gimnazjum jak i w liceum stanowi najważniejszy sposób rozmowy uczniów poza szkołą. Dotyczy to również, choć w mniejszym stopniu, także uczniów szkół podstawowych. Jest to zjawisko powszechne zarówno w Polsce, jak i na całym świecie. Warto jednak, zwłaszcza w przypadku uczniów szkół podstawowych organizować im spotkania bezpośrednio z przyjaciółmi i zachęcać dzieci do jak największej ilości kontaktów osobistych, rozwijających lepiej umiejętności budowania relacji interpersonalnych.

 

Tworzenie i udostępnianie własnej twórczości

W przypadku uczniów starszych, Internet może być fantastycznym miejscem do dzielenia się swoją twórczością. Dotyczy to zarówno utworów pisanych, publikowanych na przykład na blogach czy serwisach takich jak wywrota.pl jak i publikowania w serwisie Youtube nagrań z śpiewania piosenek czy grania na instrumentach. Dla wielu młodych ludzi Internet jest jedyną szansą na pokazanie światu swojego talentu – i niekiedy może być przepustką do wielkiej kariery.

 

ZAGROŻENIA W INTERNECIE:

 

Problemy z kręgosłupem i wzrokiem

Problem ten dotyczy zwłaszcza najmłodszych dzieci, których kręgosłupy dopiero się kształtują. Siedząc lub leżąc w bardzo nieergonomicznych pozycjach, dzieci mogą doprowadzić do prawdziwych problemów z postawą. Wzrok z kolei mogą sobie uszkodzić poprzez oglądanie filmów czy granie w gry przy kiepskim oświetleniu, na przykład leżąc w łóżku z telefonem lub tabletem.

 

Kopiowanie i uczenie się nieprawdziwych informacji

W Internecie jest dostępnych mnóstwo wiadomości, z czego większość jest przynajmniej uproszczona, a spora część wprost nieprawdziwa. Warto uczulać mocno dzieci na to, aby wyszukując cokolwiek w sieci, weryfikowały wiarygodność i upewniały się, że informacje, których używają, choćby do odrabiania zadań domowych, są na pewno rzetelne.

 

Reklamy i manipulacje

Obecnie, nawet przed bajkami wyświetlanymi w serwisie Youtube pojawiają się reklamy, które zachęcają dzieci do zakupów zabawek czy gadżetów.

Niestety, nawet nastolatki słabo sobie radzą z rozpoznawaniem komunikatów perswazyjnych, mających na celu namówić do nabycia czegoś. Dlatego rolą rodziców jest pokazywanie dzieciom reklam i tłumaczenie, w jaki sposób reklamy próbują je przekonać do czegoś, co – najczęściej – jest im zupełnie niepotrzebne.

 

Kontakt z obcymi w Internecie

Ze względu na szereg kampanii społecznych, większość rodziców zdaje sobie sprawę, z zagrożenia kontaktem z osobami o skłonnościach pedofilskich w Internecie. Wielu rodziców nie ma natomiast świadomości tego, że ich dzieci mogą w rozmowie z obcymi ludźmi zostać potraktowane bardzo nieprzyjemnie, poniżone lub wulgarnie obrażone. A to z kolei może spowodować znaczące szkody w ich postrzeganiu świata, pewności siebie i samoocenie.

 

Włamania na konta mailowe i profile

Jak wskazują badania, większość uczniów nie potrafi tworzyć bezpiecznych haseł, które miałyby zabezpieczyć ich profile. W efekcie ryzykują włamaniem, które może doprowadzić do tego, że ktoś inny przejmie kontrolę nad ich wizerunkiem i będzie w Internecie publikował w ich imieniu wpisy, mogące być źródłem różnych problemów.

 

Wirusy i złośliwe oprogramowanie

Problem ten dotyczy zwłaszcza najmłodszych dzieci, które ze względu na brak wiedzy są w stanie kliknięciem w nieodpowiednie łącze ściągnąć na dysk rodzinnego komputera zawirusowany program, który go uszkodzi i doprowadzi do strat finansowych. Mogą również niechcący zainstalować złośliwe oprogramowanie, które będzie śledzić wszystkie poczynania użytkownika i wyśle złodziejom wykradzione dane, np. karty kredytowej rodziców. Dlatego bardzo ważne jest, aby rodzice zawsze instalowali na komputerach, z których korzystają ich dzieci odpowiednie oprogramowanie antywirusowe.

 

Pornografia, wulgarne i nieodpowiednie treści

Problem ten dotyczy zwłaszcza młodszych dzieci, które mogą, surfując po sieci, zupełnie przypadkiem trafić na strony, których zawartość będzie miała destrukcyjny wpływ na ich system wartości. Temu problemowi najlepiej zapobiec jest wybierając odpowiednie ustawienia ochrony rodzicielskiej w programie antywirusowym, a także w aplikacjach, z których korzysta dziecko (np. filtr SafeSearch w wyszukiwarce Google).

 

Zagrożenie dla wizerunku ucznia

Wielu uczniów nie zdaje sobie sprawy z trwałości rzeczy, które mogą napisać w Internecie, ani tego, że inni mogą na tej podstawie kształtować sobie opinię na ich temat. Należy więc uczyć dzieci odpowiedzialności za własne słowa, a także np. umiejętności powstrzymania się od wysłania swojego zdjęcia, które może być potem przedmiotem nieprzyjemnych komentarzy.

 

Naruszanie praw autorskich

Uczniowie często nie mają świadomości, że kopiując treści dostępne w sieci lub też udostępniając nielegalne kopie gier, naruszają prawa autorskie, to zaś stanowi czyn zabroniony, podlegający ściganiu.

 

Cyberprzemoc

Kolejny z bardzo poważnych problemów. Cyberprzemoc, objawiająca się długotrwałym nękaniem, poniżaniem i prześladowaniem ucznia lub uczennicy przez inne dzieci w Internecie. Może prowadzić do niezwykle niebezpiecznych skutków, również łącznie z depresją czy próbami samobójczymi.

 

Straty finansowe

W Internecie bardzo wiele rzeczy jest bezpłatnych, są jednak też takie rzeczy, które wymagają poniesienia pewnych opłat. Są do tego najczęściej wykorzystywane karty kredytowe lub bezpośrednie przelewy z konta. Zagrożenie to ma dwa oblicza. Z jednej strony, dzieci nieświadome skali wydatków na grę lub usługę, są w stanie poważnie nadwyrężyć portfel rodziców. Z drugiej, niezabezpieczone logowanie się do usług i danych finansowych, może pozwolić niepowołanym osobom przejąć kontrolę nad kontem czy kartą i ukraść pieniądze.

 

Co mogą zrobić rodzice?

 

  1. Nauczyć dzieci tego, co sami wiedzą
  2. Pokazać dziecku, jak bezpiecznie się poruszać po sieci
  3. Okazywać zainteresowanie tym, co odkryło dziecko i jak spędza ono czas w internecie
  4. Jeżeli dziecko zrobi coś niewłaściwego, rozmawiać i tłumaczyć na czym polegał błąd
  5. Wspólnie z dzieckiem uczyć się korzystać z sieci
  6. Samemu poszerzać wiedzę na temat korzystania z sieci i zabezpieczeń


 

Materiały dla rodziców na podstawie zasobów na portalu „cyfrowobezpieczni.pl” przygotowała A. Sroga- psycholog, Mentor Bezpieczeństwa Cyfrowego w Szkole Podstawowej w Białej Rawskiej